Dlaczego w sprawie rodzinnej potrzebujesz adwokata, a nie ChatGPT?

Żyjemy w czasach, gdy sztuczna inteligencja potrafi napisać wiersz, przetłumaczyć tekst i wyjaśnić zawiłości prawne. Nie dziwi więc, że coraz więcej osób stających przed wyzwaniem rozwodu, walki o opiekę nad dziećmi czy ustalenia alimentów, zamiast sięgać po telefon do prawnika, najpierw pyta ChatGPT. To kuszące: szybko, tanio, dostępne o każdej porze. Problem w tym, że w sprawach rodzinnych ta droga na skróty może słono kosztować.

AI halucynuje i to dosłownie

Zanim przejdziemy do tego, czego AI po prostu nie umie, warto zrozumieć pewien fundamentalny problem techniczny: modele językowe wymyślają fakty. Zjawisko to ma nawet swoją nazwę – halucynacje. W praktyce oznacza to, że chatbot może z pełną powagą i bez chwili zawahania podać:

• nieistniejące sygnatury wyroków – wyglądają wiarygodnie, są sformatowane jak prawdziwe, ale gdy sprawdzisz je w bazie orzeczeń, okazuje się, że dana sprawa nigdy nie miała miejsca, albo dotyczyła czegoś zupełnie innego
• zmyślone tezy orzeczeń Sądu Najwyższego – AI potrafi streścić wyrok, który nigdy nie zapadł, powołując się na konkretną datę i skład orzekający,
• nieaktualne lub błędne przepisy – prawo rodzinne zmienia się, a modele AI mają datę graniczną swoich danych i nie zawsze wiedzą, które przepisy już nie obowiązują.

Wyobraź sobie, że na podstawie takiej „porady” składasz pismo do sądu, powołując się na orzeczenie, które nie istnieje. Dla sędziego to sygnał ostrzegawczy.

Prawnik cytuje orzeczenia, które naprawdę istnieją. I wie, które z nich mają znaczenie dla Twojej sprawy.

Sala sądowa to nie miejsce na teorie

Sztuczna inteligencja w teorii zna przepisy. Ale prawo w sali sądowej działa zupełnie inaczej niż prawo w podręczniku. Doświadczony adwokat rodzinny potrafi:

Odczytywać emocje innych osób. Widzi, kiedy sędzia jest sceptyczny wobec zeznań świadka i natychmiast dostosowuje pytania. Widzi, kiedy druga strona blefuje przy stole negocjacyjnym i wie, kiedy utrzymać pozycję, a kiedy odpuścić. Chatbot nie widzi nic, nie siedzi na sali sądowej i nie reaguje na to, co dzieje się tu i teraz.

Budować strategię na bieżąco. Każda rozprawa zaskakuje. Świadek zeznaje inaczej niż zakładałeś, pełnomocnik strony przeciwnej nagle składa nowe wnioski dowodowe, sędzia zadaje pytanie, którego nie było na liście od ChataGPT. Prawnik reaguje od razu. Chatbot nie reaguje wcale.

Wywierać wpływ samą obecnością. Ton głosu, pauza w odpowiednim momencie, pewność siebie przy mównicy, to narzędzia, które realnie kształtują przebieg rozprawy. Sztuczna inteligencja nie ma głosu, ciała ani obecności.

Prawo rodzinne to często emocje

Rozwód, walka o opiekę nad dzieckiem, przemoc domowa, podział majątku po wieloletnim małżeństwie, ludzie przychodzą do kancelarii w najtrudniejszych momentach swojego życia. Nie zawsze wiedzą, jak powinni reagować, podejmują decyzje pod wpływem emocji.

Doświadczony adwokat rodzinny potrafi oddzielić emocje od faktów. Potrafi przeprowadzić klienta przez trudną sytuację nie tylko skutecznie prawnie, ale i po ludzku. Potrafi wyczuć, że klientka, która przyszła z żądaniem wyłącznej opieki nad dzieckiem, tak naprawdę potrzebuje przede wszystkim poczucia bezpieczeństwa, i że być może wspólna opieka, odpowiednio uregulowana, da jej to lepiej niż długoletni spór sądowy.

ych zwyczajów orzeczniczych, które potrafią zdecydować o wyniku sprawy bardziej niż sam przepis.

Lokalny kontekst, którego sztuczna inteligencja nie zna

Prawo to jedno. Praktyka sądowa – drugie. Adwokat praktykujący od lat wie:

• jak konkretni sędziowie podchodzą np. do wysokości alimentów,
• jakie argumenty rzeczywiście przekonują w sprawach o kontakty czy władzę rodzicielską,
• jak wygląda praktyka danego sądu w zakresie zabezpieczeń na czas postępowania,
• kiedy warto wnioskować o mediację, a kiedy mediacja tylko przedłuży sprawę.

Sztuczna inteligencja zna prawo w teorii. Nie zna Twojego sądu, Twojego sędziego ani lokalnych zwyczajów orzeczniczych, które potrafią zdecydować o wyniku sprawy bardziej niż sam przepis.

Strategia procesowa wymaga twórczości

Każda sprawa rodzinna jest inna. Inny układ majątkowy, inna dynamika rodziny, inne potrzeby dzieci, inne relacje między stronami. Dobry adwokat potrafi zobaczyć niestandardowy kąt, który pasuje właśnie do tej konkretnej sytuacji, i który może całkowicie zmienić bieg postępowania.

AI generuje typowe rozwiązania dla typowych problemów. Jeśli Twoja sprawa jest standardowa, to może wystarczyć. Ale sprawy rodzinne rzadko są standardowe, bo za każdą z nich stoją ludzie z unikalną historią.

Kiedy AI może pomóc, a kiedy zaszkodzi?

Sztuczna inteligencja potrafi być użytecznym narzędziem na etapie wstępnego zorientowania się w temacie. Może wyjaśnić ogólne pojęcia prawne, pomóc zrozumieć, czym różni się rozwód z orzekaniem o winie od rozwodu bez winy albo zrobić listę standardowych dokumentów potrzebnych do złożenia pozwu. Na tym etapie – i tylko na tym – może być pomocna.

Ale już przy redagowaniu pisma procesowego, ocenie strategii, negocjacjach z pełnomocnikiem strony przeciwnej czy reprezentacji w sądzie korzystanie z ChataGPT lub innych narzędzi może być ryzykowne. Podane przez sztuczną inteligencję nieistniejące orzeczenia mogą podważyć Twoją wiarygodność. Błędna interpretacja przepisów może zamknąć drogę do roszczeń, które Ci przysługują. Pominięty termin procesowy może przekreślić całą sprawę.

Pomoc prawna w sprawach rodzinnych – Kraków

Adwokat Barbara Witecka specjalizuje się w prawie rodzinnym. Towarzyszę klientom w sprawach rozwodowych, postępowaniach o alimenty, ustaleniu opieki nad dziećmi i podziale majątku, na każdym etapie, od pierwszej rozmowy po prawomocny wyrok.

Jeśli stoisz przed sprawą rodzinną i zastanawiasz się, od czego zacząć – skontaktuj się ze mną. Pierwsza rozmowa pozwoli ocenić sytuację i ustalić, jakie masz opcje.